| El
16 de payares de 1974 nacía Conceyu
Bable. Nel númberu 284 de la revista
Asturias Semanal, entamaba la publicación
de la sección del mesmu nome, qu’apocayá
daría n’asociación cultural.
O, siendo más precisos, nel movimientu
sociopolíticu que marcaría’l
tiempu hestóricu dende otros llugares:
esactamente esos llugares qu’habitaben
aquellos que la hestoria fexo mudos. Aquellos
a quienes se-yos negó fasta’l
nome de les pallabres que falaben: bable
en cuenta d’asturianu.
Cuando los d’aquella xóvenes
rapazos Xosé Lluis García
Arias, Xuan Xosé Sánchez Vicente
y Lluis Xabel Álvarez, emprimaben
a usar la llingua asturiana pa falar, en
principiu, de la llingua, darréu
d’Asturies, depués del mundu,
de toles coses de les que’l llinguaxe
seya a dar cuenta, emprimaba tamién
un cambiu fondu –nun sería
desaxeráu afirmar qu’estructural—na
manera d’entender Asturies. Na manera
de describir Asturies. Na manera de nomar
Asturies. Na manera de mirar Asturies. Hai
momentos na vida de les comunidaes humanes
que col pasu de los años algamen
una potencia hestórica que pocos
contemporánios yeren a albidrar.
Pero nel casu de Conceyu Bable –y
del movimientu que punxo en marcha--, ye
probable que la trescendencia del debate
entamao nun s’escapare al entendimientu
de los sos protagonistes. Asina surde de
la llectura y analís de los testos
de la dómina. Y, inda más,
de la constatación de la violenta,
xabaz, irracional, reacción de la
cuasi totalidá de les élites
y sectores dominantes y dirixentes de la
sociedá asturiana d’aquellos
escuros años 70. Y yera que pescanciaben
que s’asistía a la enunciación
d’un nuevu paradigma. Tratábase
d’un autenticu corte epistemolóxicu,
qu’inevitablemente llevaría
a cuestionar integralmente’l llugar
qu’Asturies ocupa nel mundu. D’estamiente,
la confortable certeza de qu’Asturies
yera’l bierzu y la esencia d’España,
volvíase nun desasosiegu foscu, inquietante,
al ser impugnada dende la razón y
cuestionada dende un discursu nuevu y radicalmente
democráticu. Asina, la “cuestión
asturiana” algamaba una centralidá
na vida política, cultural y social
del país qu’añagó
tolos debates públicos y, tamién,
fexo de cruel espeyu d’un modelu d’entender
la sociedá asturiana yá agotáu
naquellos años del tardofranquismu,
y qu’entá güei ta faciendo
d’Asturies un ermu, un mal suañu.
|
